Het IJzerkoekenoproer van Coevorden


Foto door Anja Bos 

Oproep: Stedelijk Museum Coevorden zoekt theatertalent!
Stedelijk Museum Coevorden is op zoek naar talent uit de gemeente Coevorden voor een nieuw theaterleerproject. ‘’In het kader van het IJzerkoekenoproer, een evenement dat jaarlijks wordt gevierd in Coevorden, hebben we een theaterleerproject bedacht. We willen jong en oud talent een kans bieden zich te ontwikkelen op het gebied van theater. Dat doen we in samenwerking met theatermaakster Marion Maters”. Aldus Melissa Luisman van Stedelijk Museum Coevorden.

Het IJzerkoekenoproer is sinds 2018 een groot spektakel in de binnenstad van Coevorden en gaat over het verhaal van de volksopstand die in 1770  ontstond naar aanleiding van het verbod op de rondgang met ijzerkoeken. Ieder jaar wordt er in december een optocht georganiseerd. Hiervoor werken Stedelijk Museum Coevorden, Theater Hofpoort en Theaterbedrijf Maters & Roberti samen.

Het theaterleerproject bestaat uit een aantal workshops waarbij je les krijgt in o.a. acteren, zingen en dansen. Marion Maters heeft veel ervaring in het theatrale werkveld. Een mooie kans om je verder te ontwikkelen, door te leren van een professional.

Na afronding van de workshops krijgen de deelnemers een certificaat. Er wordt een selectie gemaakt van de meest talentvolle deelnemers, zij krijgen een rol toegewezen in de IJzerkoekenoptocht van 2021 en de optocht én theatervoorstelling in 2022. De workshops zijn voor iedereen toegankelijk en deelname is gratis.

De planning omtrent het theaterleerproject ziet er als volgt uit:
1e ronde: mei t/m juni 2021
Alle deelnemers krijgen 3 workshops (acteren, zingen, dansen).

2ronde: juli t/m september 2021
Een selectie van de deelnemers gaat door naar de 2e ronde en krijgt een workshop over o.a. samenspel, tekstbehandeling (incl. zang, dans en acteren).

3ronde: oktober t/m begin december 2021
Een volgende selectie krijgt een afsluitende workshop, waarin meerdere scenes gelezen, geanalyseerd, besproken en uiteindelijk samen gespeeld gaan worden.

Geïnteresseerd? Meld je nu aan via info@maters-roberti.nl. Na aanmelding volgt meer informatie.

De deelnemers leren in een veilige omgeving alles over theater. Uiteraard hanteren wij de dan geldende maatregelen van het RIVM. De genoemde data zijn onder voorbehoud en de workshops gaan alleen door als er weer fysiek lesgegeven mag worden.

Dit project is mede mogelijk gemaakt middels een financiële bijdrage van Provincie Drenthe en het Prins Bernhard Cultuurfonds.
Foto ijzerkoekenoproer door Anja Bos.

Het ijzerkoekenoproer
Het verhaal van het ijzerkoekenoproer gaat over de volksopstand die ontstond naar aanleiding van het verbod op de rondgang met de ijzerkoeken. Dit verbod, dat op 22 december 1770 werd uitgevaardigd door de lokale bestuurders, bracht onrust bij de bevolking. Om oproer tegen te gaan werd een protestbijeenkomst verboden. Echter, dit verergerde alleen maar de zaken. De Coevordenaren kwamen op 29 december in opstand bij het raadhuis van Coevorden, aangevoerd door ijzerkoekbaksters. Bij dit raadhuis besloot de magistraat onder grote druk uiteindelijk om het verbod op de rondgang met de ijzerkoeken in te trekken.

Terugblik: IJzerkoekenoproer in 2019
Het IJzerkoekenoproer van 2020 is niet doorgegaan vanwege de omstandigheden m.b.t. het coronavirus. 

Ook in 2019 brak er vlak voor de kerstdagen weer onrust uit op de straten van Coevorden. Het IJzerkoekenoproer van Coevorden vond namelijk weer plaats op zaterdag 21 december, de laatste zaterdag vóór de Kerst. De publiekelijke optocht met theater op locatie was in 2019 groter van opzet. De opening vond om 13.00 uur plaats bij het Kasteel van Coevorden. Daar kon men genieten van nieuwerwetse en traditioneel gebakken ijzerkoeken en knieperties, oliebollen en verschillende drankjes. Er was muziek en een verrassend optreden van de burgemeester Bert Bouwmeester.

“We wilden nog niet te veel verklappen, want het programma en de verschillende optredens moeten nog wel een verrassing blijven”, zo verklaart museumdirecteur en initiator van het evenement Stefanie Ottens, “maar natuurlijk zijn de Schutterij van Koeverden, de acteurs van Theatergoep WIJ en Maters & Roberti weer present.” Daarnaast zijn er tijdens de route diverse optredens van koren, dansgroepen, en verrassende acts. “Omdat we vonden dat de optocht tijdens de eerste editie van vorig jaar te snel voorbij ging, hebben we de route langer gemaakt en meer acts toegevoegd,” aldus Ottens.
 
De optocht bestond uit drie delen. Het eerste deel van de optocht stond in het teken van ‘oproer’: na de opening in het Kasteel vertrok de stoet met acteurs en bezoekers richting de haven. Ze staken de George Vancouverbrug over richting het Arsenaal en liepen door naar de markt. Anders dan vorig jaar vervolgde de route zich linksaf de Bentheimerstraat, Tuinstraat en dan de Botersteeg in. Tijdens dit eerste stuk vonden al diverse acts plaatsvinden. Het tweede deel van de optocht ging over de ‘omslag’. Hier stond het kernverhaal van Het IJzerkoekenoproer centraal en werd het verhaal bij de Nederlands Hervormde Kerk en het Oude Raadhuis (tegenwoordig de Winkeltjeswinkel) verteld. Vanaf de Markt stond de optocht in het teken van ‘vieren’: via de Friesestraat en de Rikkerstraat, liep de opstandige meute richting de Weeshuisweide om daar het laatste optreden te bekijken. Nadien kon men nog nagenieten in het Kasteel. De optocht startte om 13.45 en duurde ongeveer een uur.

‘s Middags en ’s avonds kon men opnieuw de muzikale theatervoorstelling van Theatergroep WIJ en Maters & Roberti bezoeken in Theater Hofpoort. De eerste voorstelling startte om 17.00 uur, de tweede om 20.15. Hier werd op muzikale en humoristische wijze het verhaal van vroeger, maar ook het verhaal van nu verteld. Met een knipoog werden de soms pittige kwesties, die zich het afgelopen jaar hebben afgespeeld binnen de gemeente, verwerkt in de voorstelling. Kaartjes hiervoor waren verkrijgbaar via de website van Theater Hofpoort en via de Readshop in Coevorden voor 7,50,- euro per stuk.

Muzikale Theatervoorstelling IJzerkoekenoproer voor Kinderen
IJzerkoeken kennen we tegenwoordig beter als kniepertjes. Vroeger werden deze koeken met oud & nieuw uitgedeeld aan de armen. Toen het stadsbestuur deze traditie in 1770 wilde verbieden kwamen de mensen in Coevorden hiertegen in opstand.

Om dit verhaal niet te vergeten hebben Maters & Roberti, in samenwerking met het Stedelijk Museum Coevorden en Theater Hofpoort, er een muzikale kindertheatervoorstelling over gemaakt. Deze was te zien bij Theater Hofpoort. 

 
Afbeelding: Maartje Roos Photography